آسیب شانه ناشی از ورزش

آسیب‌های شانه یکی از شایع‌ترین مشکلات حرکتی در ورزشکاران هستند، به‌خصوص در رشته‌هایی که حرکات بالای سر، پرتاب‌ها، یا فشار زیاد به مفصل شانه دارند (مثلاً شنا، والیبال، بسکتبال، وزنه‌برداری، و غیره). پیچیدگی ساختار شانه، شامل عضلات، تاندون‌ها، رباط‌ها و استخوان‌ها، باعث می‌شود که در صورت فشار غیرطبیعی یا تکنیک نامناسب، آسیب سریع و شدید بروز کند.

درک درست عوامل خطر، علایم هشدار و روش‌های تشخیص و درمان مدرن، می‌تواند به پیشگیری از مشکلات مزمن کمک کند و عمر ورزشی ورزشکاران را افزایش دهد.

ساختار شانه و دلایل آسیب‌پذیری آن

مفصل شانه یکی از پرتحرک‌ترین مفاصل بدن است. این مفصل شامل موارد زیر می‌شود:

• استخوان بازو (هومروس)

• تیغه شانه (اسکاپولا)

• تنه کتف (کلاروئید)

• عضلات روتاتور کاف

چرخش و حرکت شانه بیش از ۱۶۰۰۰ حرکت مختلف در روز را شامل می‌شود؛ همین باعث می‌شود در برابر فشارهای تکراری حساس باشد. ضعف عضلات، عدم تعادل عضلانی، تکنیک نامناسب و گرم‌کردن ناکافی، از اصلی‌ترین عوامل ابتلا به آسیب‌های شانه در ورزشکاران هستند.

برای بررسی علمی و تخصصی وضعیت پا در عملکرد حرکتی، از جمله نحوه توزیع فشار بدن و تأثیر آن بر حرکات بالاتنه و شانه، مطالعه مشاوره اسکن کف پا و درمان اختصاصی توصیه می‌شود. حرکات پا و تعادل بدنی می‌تواند روی وضعیت شانه حین فعالیت‌های ورزشی تأثیر بگذارد.

شایع‌ترین آسیب‌های شانه در ورزشکاران

۱. التهاب تاندون روتاتور کاف (Rotator Cuff Tendinopathy)

این آسیب در اثر فشارهای تکرارشونده، حرکت بیش‌ازحد و ضعیف بودن عضلات گرداننده شانه رخ می‌دهد. معمولاً ورزش‌هایی مثل شنا یا پرتاب باعث ابتلا به التهاب تاندون می‌شوند.

علائم:

• درد هنگام حرکت شانه به‌خصوص هنگام بلند کردن بازو

• ضعف عضلانی

• کاهش دامنه حرکتی

درمان اولیه شامل استراحت، یخ‌درمانی، فیزیوتراپی و تقویت عضلات روتاتور کاف است.

2. سندروم گیر افتادگی شانه (Impingement Syndrome)

این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که فضای بین استخوان‌های شانه تنگ شده و تاندون‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند.

علائم:

• درد هنگام بالا بردن بازو

• درد شبانه

• ضعف عضلانی

برای کسب راهنمایی‌های تخصصی در مورد طراحی ابزار اصلاحی بدن، می‌توانید به مقاله طراحی کفی اختصاصی در درمان آباره‌سازی بدن مراجعه کنید. تکنیک‌های اصلاحی کلی بدن می‌تواند به توزیع بهتر نیرو کمک کند و از فشار غیرعادی روی شانه جلوگیری نماید.

3. پارگی رباط‌ها یا تاندون‌ها (Rotator Cuff Tears)

پارگی جزئی یا کامل رباط‌ها معمولاً در اثر ضربه، استفاده طولانی‌مدت یا ضعف عضلانی رخ می‌دهد. ورزشکاران وزنه‌برداری، راکت‌بازها و شناگران در معرض بالای این آسیب هستند.

4. شل شدن مفصل شانه (Shoulder Instability)

این وضعیت معمولاً به دلیل فشار زیاد، افزایش دامنه ناگهانی و تکنیک نامناسب اتفاق می‌افتد و می‌تواند به درد مزمن و ناپایداری در حرکت شانه منجر شود.

تشخیص آسیب شانه ورزشی

تشخیص صحیح و سریع، کلید بهبود موثر است.

معاینه بالینی

پزشک معمولاً شانه را از نظر دامنه حرکت، قدرت عضلانی، حساسیت و سابقه آسیب ارزیابی می‌کند.

تست‌های تصویربرداری

در صورت نیاز، پزشک از ابزارهای زیر استفاده می‌کند:

• اشعه ایکس

• MRI

• سونوگرافی

این تست‌ها به تشخیص پارگی‌های عضلانی، تورم، التهاب و آسیب به ساختار مفصل کمک می‌کنند.

عوامل خطر و پیشگیری

1. گرم نکردن ناکافی

عدم گرم‌کردن قبل از تمرین، عضلات و تاندون‌ها را در معرض آسیب قرار می‌دهد.

2. تکنیک نامناسب

استفاده از تکنیک اشتباه در پرتاب‌ها، لیفت‌ها، و حرکات تناوبی باعث فشار غیرضروری به شانه می‌شود.

3. عدم تعادل عضلانی

عضلات ضعیف یا غیرمتعادل باعث می‌شوند نیروی فشار به مفصل شانه نامتناسب باشد.

درمان‌های مدرن برای آسیب‌های شانه

الف) درمان‌های غیرجراحی

• فیزیوتراپی اختصاصی

• تقویت عضلات ثبات‌دهنده شانه

• ماساژ درمانی و تحریک عصبی

• اصلاح تکنیک ورزشی

ورزشکاران باید زیر نظر متخصص، تمریناتی را برای تقویت عضلات روتاتور کاف، دلتوئید و عضلات کتف انجام دهند.

ب) تزریقات درمانی

در مواردی که التهاب شدید است، پزشک ممکن است از تزریق استروئید یا روش‌های جدیدتر مثل پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) استفاده نماید.

ج) درمان‌های جراحی

در شرایطی که آسیب‌های رباطی یا پارگی‌ها شدید باشد، جراحی ضروری است. برای مثال در موارد پارگی کامل روتاتور کاف که با ضعف عملکرد همراه است، روش‌های جراحی باز یا آرتروسکوپی به بازسازی ساختار کمک می‌کنند.

برای بررسی علمی‌تر تکنیک‌های درمانی غیرجراحی و جراحی، مطالعه تعویض مفصل زانو بدون جراحی داده‌ها و روش‌های مشابه در مفاصل دیگر را بررسی می‌کند که می‌تواند دید گسترده‌تری در مورد رویکردهای درمانی فراهم کند.

نقش توانبخشی در بازگشت به ورزش

توانبخشی اصولی بعد از آسیب‌دیدگی، به بازگشت سریع‌تر و کاهش احتمال آسیب‌ مجدد کمک می‌کند. این مرحله شامل:

• تقویت عضلات مرکزی بدن (کُر)

• بهبود کنترل عصبی–عضلانی

• تمرینات تعادلی

توانبخشی یک فرایند ضروری برای تضمین بازگشت ایمن ورزشکار است.

نکته: مفهوم عملکرد بدنی کل بدن

شانه بخشی از زنجیره حرکتی بدن است. مشکلات در پا، لگن یا ستون فقرات می‌تواند نحوه حرکت شانه را تحت تأثیر قرار دهد و در نتیجه احتمال آسیب را افزایش دهد. تمرینات و ابزارهای اصلاحی بدن، مانند کفی‌های اختصاصی و اسکن حرکتی، با ارزیابی کل بدن می‌توانند به بهینه‌سازی الگوهای حرکتی کمک کنند و از فشار غیرطبیعی بر شانه جلوگیری کنند.

جمع‌بندی و توصیه‌های کلیدی

آسیب‌های شانه در ورزش، اگر به‌موقع تشخیص و درمان شوند، قابل بهبود هستند. کلید موفقیت در مدیریت این آسیب‌ها عبارتند از:

✔ گرم‌کردن صحیح قبل از تمرین
✔ استفاده از تکنیک ورزشی استاندارد
✔ تقویت عضلات ثبات‌دهنده شانه
✔ ارزیابی منظم وضعیت عضلانی و حرکتی
✔ مراجعه به متخصص در صورت درد یا کاهش عملکرد

اگر مایلید برنامه درمانی یا ارزیابی تخصصی آسیب‌های ورزشی خود یا ورزشکارانتان را داشته باشید، می‌توانید از لینک‌های زیر برای راهنمایی بیشتر استفاده کنید:

🔗 طراحی کفی اختصاصی در درمان بدن

🔗 مشاوره اسکن کف پا و عملکرد بدنی